Klima sisteminde kullanılan soğutucu madde nedir ?
Çok yakın bir zamana kadar otomobil klima sistemlerinde soğutucu madde olarak sadece ticari adıyla Freon R12 teknik tanımıyla CFC-12 klorofluorokarbon (kısaca R12) kullanılmaktaydı. Klorofluorokarbon ‘ un ozon tabakasını tahrip ettiği ve sera etkisi ile sıcaklık artışlarına neden olduğu ilk olarak 1974 yılında ortaya atılmış ve günümüzde kesinlik kazanmıştır. Yapılan araştırmalara göre insan organizmasını bitki ve su ortamlarını güneşten yayılan ultraviyole ışınlarının zararlı etkilerinden korumak ve yeryüzünün ısıl dengesine katkıda bulunmak şeklinde özetlenecek iki ana görevi olan atmosferin ozon tabakasının tahribinde otomobil klima sistemlerinde kullanılan Freon-R12 ‘ nin payının %20 dolayında olduğu görülmüştür. Bu nedenle yeni bir soğutucu madde arayışı gündeme gelmiş , dünya devletleri ve örgütleri düzeyindeki görüşmeler sonucunda , Freon - R12’ nin kullanılmasına belirli bir program dahilinde son verilmesi ve yerine ticari adıyla Foran - R134a , teknik tanımıyla HCF- 134a hidrofluorokarbon’ un (kısaca R134a ) kullanılmasına karar verilmiştir. Ozon tabakasının iki görevi vardır . İnsan sağlığını tehdit eden güneş ışınlarını filtre etmek ve dünya üzerine ısının dengeli bir şekilde dağıtılmasını sağlamak.
EVAPARATÖR nedir ?
Buharlaştırıcı ısı değiştiricisidir. Buharlaştırıcı üzerinden geçirilen sıcak hava , sıcaklığını burada bırakarak , araç içine gönderilir. Böylece araç içi soğutulmuş olur.: Buharlaştırıcı içinde alçak basınçlı soğutucunun dolaştığı bir çeşit radyatördür. Buharlaştırıcı girişinde soğutucunun tamamı buharlaşmamıştır. Tamamen buharlaşma ancak buharlaştırıcıdan geçtikten sonra olur. Buharlaştırıcı üzerinden geçen sıcak hava ısısını burada bırakır. Böylece sıcaklığı yükselen soğutucu tamamen buharlaşır. Buharlaştırıcı üzerinden geçirilen sıcak hava bünyesindeki su buharı , burada yoğunlaşarak su tahliye borusundan dışarı atılır. Bu nedenle kliması çalışan aracın altından su damlaması normaldir. Damlayan su miktarı havadaki nem oranına bağlı olarak az veya çok olabilir. Buharlaştırıcının araç üzerindeki yeri , araca göre değişebilir.
KLİMA KOMPRESÖRÜ nasıl çalışır
Kompresör buharlaştırıcıdan alçak basınçlı gazı emerek yüksek basınçlı gaza dönüştürür ve bu gazın sıvı hale gelmesi için yoğunlaştırıcıya gönderir. Buharlaştırıcı içinde gerekli vakumu oluşturur. Kompresörü çalıştıran kompresör mili üzerine monte edilen elektromanyetik bir debreyajdır. Görevi kompresör milinin çalıştırma kasnağını ayırmak veya birleştirmektir. Kompresör kasnağı hareketini tahrik kayışından alır. Debreyajı harekete geçiren kumanda sargısıdır. Bobin direnci : 3.4 + 0.2 ohm dur. Kumanda tablası kamlı rotor tarafından döndürülmektedir. Böylece kumanda tablası üzerine tesbitlenen piston kolları hareketi pistonlara iletir. Kompresör çalışırken motordan ortalama 5 BG güç çeker. Pistonlardaki sekmanlar bir kısım yağın sızmasını sağlayarak sistem içinde yağın dolaşmasını sağlar. Toplam yağ hacminin % 40 ı sistem içinde dolaşır. Uzun süre çalışmayan kompresörlerdeki rulmanlarda yağlama olmadığı için aşınmalar olabilir. Bu nedenle haftada birkaç dakika klimayı çalıştırmak gerekir. Kompresör imalat sırasında kendi özel yağları ile doldurulurlar. Kompresörün iyi çalışması için yağ hacminin gerektiği kadar olması lazımdır. Kullanılan yağlar nem alma özelliğine sahiptir. Açıkta bırakılan yağlar özelliklerini kaybeder. Bu nedenle küçük ambalajlarda satılır.
Klima Sisteminin Verimli Bir Şekilde Kullanımı İçin Bazı Öneriler
1- Güneş altına park edilmiş bir aracın içinde sıcaklık çok yükselir. Bu araç kliması çalıştırıldıktan sonra camlar açık olarak bir süre kullanılır. Böylece araç içerisindeki aşırı sıcak hava kısa sürede dışarıya atılarak sıcaklığın düşmesi sağlanmış olacaktır.
2- Havadaki nemin az veya çok oluşu , aracın rengi , yolcu sayısı , camların renkli veya renksiz oluşu klimanın verimini etkiler.
3- Klima çalışırken motor sıcaklığı daha fazla artar. Bu nedenle motor soğutma devresi daha sık kontrol edilmelidir.
4- Yoğunlaştırıcı ve radyatörün temizlik durumu sık sık kontrol edilmeli ve önüne herhangi bir ekran koymamalıdır.
5- Klima çalışırken aracın altına akan sudan endişelenmemelidir. Bu su buharlaştırıcıda yoğunlaşan havanın neminden kaynaklanmaktadır.
6- Klima sistemi kış aylarında en az haftada bir defa çalıştırılarak soğutucunun devirdaim yapması sağlanmalıdır.
7- Yılda bir kez klima sistemini ve soğutucu gaz şarjını kontrol etmek gerekir.
Klima kompresörü nedir
Klimaların en önemli parçasından birisi klima kompresörüdür. Bu eleman soğutucu maddenin devre içinde dolaşmasını sağlar. Kompresörün motordan çektiği güç yaklaşık 5 BG (beygir gücü) dür. Bu nedenle silindir hacmi 1300 cm den küçük olan araçlara klima montajı yasaklanmıştır.
